Είστε εδώ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΛΑΘΗ ΣΤΗΝ FNA ΜΑΣΤΟΥ

žFNA ΜΑΣΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ

Αφορούν συνήθως:

1.Υπερπλαστικού τύπου αλλοιώσεις (γκρίζες ζώνες)

2.Διάκριση καλοήθους θηλώματος από θηλώδες Ca

3.Καρκίνους από μικρά κύτταρα (π.χ. λοβιακό Ca)

4.Καρκίνους χαμηλής κακοήθειας (π.χ. σωληνώδες Ca)

5.Βλάβες με ανάπτυξη συνδετικού ιστού (π.χ. σκίρρος καρκίνος)

 

ž

žΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ

žΆτυπη επιθηλιακή υπερπλασία (ΑΕΥ)

žΔιάκριση από in situ δύσκολη

  επί έντονης ατυπίας

žΥπέρ της ΑΕΥ:

  • ØΚριτήρια κακοήθειας πληρούνται λιγότερο
  • ØΟμαλά και ανώμαλα κύτταρα στην ίδια ομάδα
  • ØΛιγότερα μονήρη άτυπα κύτταρα
  • ØΜυοεπιθήλια περισσότερα από ότι στο in situ
  • ØΑποκρινή
  • ØΑπουσιάζει το νεκρωτικό υπόστρωμα

žΙΝΟΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ  - ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

žΠορεκτασία (μεγάλοι πόροι κοντά στη θηλή) Ινώδη τοιχώματα με περιπορική ίνωση.

žΣκληρυντική αδένωση: πολλαπλασιασμός των κυττάρων των λοβίων, των μυοεπιθηλιακών κυττάρων και αύξηση του συνδετικού ιστού.

žΔ.Δ. από Ca: Σχετικά περιγεγραμμένο λοβιακό πρότυπο με φυσιολογικούς περιφερικούς αδένες, απουσία μιτώσεων – πυρηνικής ατυπίας – νέκρωσης.

žΙΝΟΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ-  ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

žΕπιθηλιακή υπερπλασία

  • ØΑφορά όλο το δίκτυο των πόρων από τη θηλή μέχρι τους τελικούς πόρους των λοβίων.
  • ØΤα επιφανειακά επιθηλιακά κύτταρα και τα βασικά μυοεπιθηλιακά κύτταρα.
  • ØΠροοδευτικά οδηγεί σε θηλώδεις ή συμπαγείς σχηματισμούς.
  • ØΚυτταρική ατυπία, συνήθως ελάχιστη.
  • ØΠυρήνες μεγάλοι, συνήθως φυσαλλιδώδεις, σπάνιες μιτώσεις.
  • ØΣχηματισμός θηλών με αγγειοσυνδετικούς άξονες ονομάζεται «θηλωμάτωση».
  • ØΜερικές φορές πυρηνική ατυπία και μιτώσεις. Αυτή η υπερανάπτυξη αναφέρεται ως άτυπη υπερπλασία.

žΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ-  ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

žΣυχνά συνδυάζονται με ινοκυστικές αλλοιώσεις.

žΠεριλαμβάνουν :

  • ØΥπερπλασία των πόρων – άτυπη υπερπλασία
  • ØΛοβιακή άτυπη υπερπλασία και in situ Ca.
  • ØΠορογενές in situ Ca.

žΟι περισσότερες αναπτύσσονται στη μονάδα τελικού πόρου – λοβίου (terminal ductal – Lobular unit).

žΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ-  ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

  Η επιθηλιακή υπερπλασία περιλαμβάνει αύξηση των συνήθων δύο στιβάδων των κυττάρων που καλύπτουν τον πόρο.

žΕλαφρά υπερπλασία : πάχος επιθηλίου έως 4 στιβάδες

žΜέτρια υπερπλασία : περισσότερο από 4 στιβάδες.

žΈντονη (Florid) υπερπλασία : καταλαμβάνεται όλος σχεδόν ο αυλός.

  • ØΚύτταρα υποστρόγγυλα, με λεπτοκοκκιώδη χρωματίνη
  • ØΠοικιλία μεγέθους πυρήνων, πυρηνίων.
  • ØΕλαφρά μιτωτική δραστηριότητα.
  • Ø1,5 έως 2 φορές αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου ως προς γενικό πληθυσμό (μόνο για την έντονη).

žΑΤΥΠΗ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ-  ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

  • žΈχει μερικά χαρακτηριστικά του in situ Ca.
  • žΤα περιφερικά τμήματα του πόρου συχνά καλύπτονται από φυσιολογικό κυλινδρικό επιθήλιο.
  • žΚεντρικά ο κυτταρικός πληθυσμός μπορεί να είναι μονόμορφος, με εκσεσημασμένη πυρηνική ανωμαλία και υπερχρωμασία.
  • žΣυχνότητα 4% μεταξύ 35 – 55 ετών.
  • žΚίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου 4 φορές ως προς γενικό πληθυσμό, 8 – 10 φορές σε οικογενειακό ιστορικό.

žΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ-  ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

  • žΜεγάλες και μικρές μονόστιβες επίπεδες κυτταρικές αθροίσεις, κυτταρικές μπάλες, θηλώδεις αθροίσεις και ιστικά τεμαχίδια.
  • žΤα κύτταρα σχετικά προσανατολισμένα και ομοιόμορφα ωοειδή ή κυλινδρικά, περίπου 15 μm σε μέγεθος, με ομοιογενές κυτταρόπλασμα, φυσαλλιδώδεις πυρήνες, λεπτοκοκκιώδη χρωματίνη και λίγα εμφανή πυρήνια. Σπανιότερα: λίγες συμπαγείς μπάλες > 200 κύτταρα και θηλώδεις αθροίσεις, μεγάλα ιστοτεμαχίδια, λίγοι υποστρόγγυλοι ή διπολικοί γυμνοί πυρήνες, → Δ.Δ. από ινοαδένωμα

žΙΝΟΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ- ΣΚΛΗΡΥΝΤΙΚΗ ΑΔΕΝΩΣΗ

ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

  • žΠολύστιβο πρότυπο, σε σωρούς ή χορδές, και μικρότερο μέγεθος (12μm) από τα κύτταρα των πόρων. Μερικές φορές λίγα περιφερειακά μυοεπιθηλιακά κύτταρα.
  • žΚεντρικοί ωοειδείς ή επιμήκεις πυρήνες, με συχνή αλληλοεπικάλυψη, υπερχρωμασία και ελαφρά ανισοπυρήνωση.

žΙΝΟΚΥΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ- ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΕΙΣ

ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

  • žΚυστικό υγρό : από λίγες σταγόνες έως άνω των 30 cc.
  • ØΔιαυγές ή θολό ποικίλων αποχρώσεων : πράσινο, κίτρινα, αχυρόχρουν ή καφέ λόγω αιμόλυσης. Μερικές φορές αιμορραγικό, πιθανώς λόγω τρώσης αγγείου.
  • ØΚυτταροβρίθεια από ελάχιστη έως έντονη.
  • ØΥγρά από αποκρινείς κύστεις και χρόνια κυστική μαστίτιδα περισσότερο κυτταροβριθή από αυτά της πορεκτασίας.

žΑΠΟΚΡΙΝΕΙΣ ΚΥΣΤΕΙΣ- ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

  • žΠρασινόχρουν υγρό από 3 – 10 cc συνήθως.
  • žΜέτριος, μονόμορφος πληθυσμός από αποκρινή κύτταρα σε μονοεπίπεδες αθροίσεις.
  • žΛίγα μεμονωμένα κύτταρα.
  • žΣπανίως, γυμνοί πυρήνες.
  • žΜπορεί να υπάρχει ανισοπυρήνωση, εμφανή πυρήνια ή και ηωσινόφιλα μακροπυρήνια.
  • žΣε υπερκυτταροβρίθεια Δ.Δ. από αποκρινές Ca.

žΧΡΟΝΙΑ ΚΥΣΤΙΚΗ ΜΑΣΤΙΤΙΣ- ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

  • žΚυριαρχούν τα αφρώδη κύτταρα (μερικά πολυπύρηνα).
  • žΜερικές φορές αντιδραστικά αποκρινή κύτταρα
  • ØΜεγάλα με κοκκιώδες κυτταρόπλασμα
  • ØΦυσαλλιδώδη πυρήνα με εμφανή ανισοπυρήνωση
  • ØΜακροπυρήνια

Ινοκυστική αλλοίωση : πολλαπλοί κυτταρικοί τύποι όπως : επιθηλιακά των πόρων, αποκρινή, αφρώδη και φλεγμονώδη.

Κύστεις με ινώδες τοίχωμα : Μόνο cell debris και σπάνια φλεγμονώδη στοιχεία.

 

žΦΛΕΓΜΟΝΩΔΕΙΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΜΑΣΤΟΥ

  • žΟΞΕΙΑ ΜΑΣΤΙΤΙΣ
  • žΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΜΑΣΤΙΤΙΣ
  • žΛΙΠΟΝΕΚΡΩΣΗ
  • žΦΥΜΑΤΙΩΣΗ
  • žΆΛΛΕΣ (κυρίως βλαστομύκωση)
  • žΟΞΕΙΑ ΜΑΣΤΙΤΙΣ

  Κλινική διάγνωση : αποστήματος ή οξείας μαστίτιδας συνήθως εμφανής.

  Δ.Δ. (μερικές φορές) από φλεγμονώδες Ca μαστού.

  Στην FNA : Αναρρόφηση άφθονου παχύρρευστου ή υγρού πυώδους υλικού.

žΟΞΕΙΑ ΜΑΣΤΙΤΙΣ

  Κυττ/κά χαρακτηριστικά

  • žCell debris (κυτταρικά αποτρίμματα)
  • žΠολυμορφοπύρηνα ουδετερόφιλα άφθονα
  • žΜακροφάγα με άφθονο αφρώδες κυττ/σμα με ενδείξεις φαγοκύττωσης. Μερικά μεγάλα – πολυπύρηνα.
  • žΜερικές φορές επιθηλιακά κύτταρα κυρίως σε αθροίσεις με χαρακτήρες «άτυπης repair» (αναγεννητικής αντίδρασης με πυρηνική ατυπία).
  • žΕνδεχομένως άλλα στοιχεία ενδεικτικά υποκείμενης νοσολογικής οντότητας σοβαρότερου βαθμού (από άτυπη επιθηλιακή  υπερπλασία έως Ca).

žΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΜΑΣΤΙΤΙΣ

  Ασυνήθης μορφή χρόνιας φλεγμονής

  ΚΛΙΝΙΚΑ : Μπορεί να μιμηθεί Ca

  ΕΝΕΡΓΟ ΣΤΑΔΙΟ (active stage)

  Κυτταρολογικά χαρακτηριστικά :

  • žΦλεγμονώδη στοιχεία : πολυμορφοπύρηνα, λεμφοκύτταρα, και πλασματοκύτταρα άφθονα.
  • žΜακροφάγα αρκετά (συχνά).
  • žΓιγαντοκύτταρα τύπου ξένου σώματος (μερικές φορές)
  • žΕπιθηλιακά κύτταρα των πόρων σε σπάνιες σφικτές αθροίσεις, με ελαφρά μεγεθυσμένους και υπερχρωματικούς πυρήνες (περιστασιακά).

žΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΜΑΣΤΙΤΙΣ ΕΝΕΡΓΟ ΣΤΑΔΙΟ

  Δ.Δ από Ca :

  α) Η σπανιότητα αθροίσεων από κύτταρα με σφαιρικούς ισομεγέθεις πυρήνες, με λεπτοκοκκιώδη, ομοιόμορφα κατανεμημένη χρωματίνη και

  β) Η απουσία μεμονωμένων καρκινικών κυττάρων οδηγούν τη διαγνωστική σκέψη σε καλοήθη πάθηση.

 

žΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΜΑΣΤΙΤΙΣ- ΣΤΑΔΙΟ ΕΠΟΥΛΩΣΗΣ

žΆτυποι, ενεργοί ινοβλάστες, μπορεί επίσης να παρουσιαστούν στα επιχρίσματα.

žΠΛΑΣΜΑΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΜΑΣΤΙΤΙΣ

  ΠΡΟΣΟΧΗ : Σε περίπτωση που το δείγμα φαίνεται «θετικό», συνιστούμε στον χειρουργό αναμονή για εύλογο χρονικό διάστημα και επαναξιολόγηση μετά την υποχώρηση της φλεγμονής.

 

žΛΙΠΟΝΕΚΡΩΣΗ

  Χρόνια φλεγμονώδης πάθηση λόγω εστιακής νέκρωσης του λιπώδους ιστού, συνήθως μετατραυματική.

  Κυττ./κά ευρήματα :

  • žΆμορφο λιπώδες υλικό
  • žΦλεγμονώδη στοιχεία :
  • -  Πολυμορφοπύρηνα
  • -  Λεμφοκύτταρα
  • -  Λιποφάγα με άφθονο κενοτοπιώδες κυτταρόπλασμα

♦Περιστασιακά :

  • žΙνοβλάστες ατρακτοειδούς σχήματος.
  • žΜεγάλα πολυπύρηνα μακροφάγα τύπου ξένου σώματος

žΛΙΠΟΝΕΚΡΩΣΗ-   ΣΤΑΔΙΟ ΕΠΟΥΛΩΣΗΣ

  • žΕνεργοί ινοβλάστες με μεγάλους , ωοειδείς πυρήνες, εμφανή πυρήνια και συχνή μιτωτική δραστηριότητα.
  •   Δεν πρέπει να συγχέονται με κακοήθη κύτταρα.

žΦΥΜΑΤΙΩΣΗ

  •   Η εντόπιση στο μαστό είναι εξαιρετικά σπάνια νόσος και συνήθως αποτέλεσμα αιματογενούς διασποράς από μια ενεργή ή λανθάνουσα εστία στον πνεύμονα ή σε άλλο όργανο του σώματος.
  •   Στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες
  •   0,3 – 1,6% όλων των περιπτώσεων φυματίωσης
  •   0,1 – 1,7% των αλλοιώσεων του μαζικού αδένα
  •   Σε χώρες του τρίτου κόσμου έως 5,34%.
  •   Προσβάλλει συνήθως νεαρές γυναίκες 20 – 40 ετών.
  •   Ενίοτε συνυπάρχει προσβολή των τραχηλικών και μασχαλιαίων λεμφαδένων που δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ενός μεταστατικού καρκίνου.

žΦΥΜΑΤΙΩΣΗ-   Κυττ/κά ευρήματα

  • žΛεμφοκύτταρα πολυάριθμα.
  • žΠλασματοκύτταρα μέτρια σε αριθμό.
  • žΝεκρωτικό υλικό στο υπόστρωμα.
  • žΕπιθηλιοειδή κύτταρα καρωτοειδούς σχήματος σε σωρούς (ισχυρό διαγνωστικό εύρημα φυματίωσης).
  • žΓιγαντοκύτταρα τύπου Langhans.

ž

žΚΑΛΟΗΘΕΙΣ – ΚΑΚΟΗΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ ΚΑΙ ΟΡΙΑΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

žΙΝΟΑΔΕΝΩΜΑ

  • žΟι συχνότεροι καλοήθεις όγκοι του μαστού
  • žΟιστρογονοευαίσθητοι
  • žΌλες οι ηλικίες – σπάνιοι μετά την εμμηνόπαυση
  • žΣυνήθως μονήρεις – σπανίως πολλαπλοί
  • žΣτρογγυλά, καλά περιγεγραμμένα, κινητά ογκίδια
  • žΜέγεθος σπανίως > 5 εκ. (συνήθως 2-3 εκ.)
  • žΜαστογραφικά αποτιτανώσεις (περιστασιακά) – κυρίως σε μεγαλύτερες γυναίκες

žΙΝΟΑΔΕΝΩΜΑΤΑ- ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

žΕπιθηλιακό στοιχείο – σωληνώδες (tubular) ή από μικρούς πόρους (canalicular)

žΣτοιχείο συνδετικού ιστού προερχόμενο από το ενδολόβιο στρώμα

žΗ αναλογία και η διάταξη των δύο στοιχείων ποικίλλει κατά περίπτωση

                                     
žΙστολογικοί τύποι     

  •   περισωληνώδης (pericanalicular)
  •   ενδοσωληνώδης (intracanalicular)

 

žΤο επιθηλιακό στοιχείο :

  •   - Ενδοαυλική στιβάδα : κυλινδρικά ή κυβοειδή κύτταρα
  •   - Εξωτερική στιβάδα : μυοεπιθηλιακά κύτταρα (μικρά, ωοειδή)

 

žΟ στρωματικός συνδετικός ιστός :

  •   - λίγα κύτταρα
  •   - χαλαρή δομή
  •   - μυξωματώδη εμφάνιση (μερικές φορές)

 

  Μερικά ενδοσωληνώδη ινοαδενώματα έχουν κυτταροβριθές στρώμα

  - πιθανώς μεταβατική μορφή ανάμεσα σε ινοαδένωμα και κυστοσάρκωμα φυλλοειδές

žΙΝΟΑΔΕΝΩΜΑ- ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

  • žΜεγάλες επίπεδες αθροίσεις επιθηλιακών κυττάρων, με σφικτή, κανονική διάταξη των κυττάρων (δομή μωσαϊκού ή μελικηρύθρας) ή δακτυλοειδείς προσεκβολές συχνά διακλαδισμένες – «κέρατα ελαφιού»
  • žΜικρά πυρήνια – πολύ σπάνιες μιτώσεις
  • žΑρκετοί έως άφθονοι γυμνοί πυρήνες (πιθανώς επιθηλιακής προέλευσης) – πολλοί διπολικοί (μερικοί με ανισοπυρήνωση και μακροπυρήνια)
  • žΔιάσπαρτοι, μικροί, σκούροι, ωοειδείς πυρήνες μυοεπιθηλιακών κυττάρων, μέσα ή πάνω στις επιθηλιακές αθροίσεις ή στο υπόστρωμα
  • žΙστοτεμαχίδια στρώματος συνδετικού ιστού που αποτελούνται από ατρακτοειδή κύτταρα, χαλαρά τοποθετημένα.
  •   - Εάν είναι πολυάριθμα (τα κύτταρα) → πιθανή παρουσία φυλλοειδούς κυστοσαρκώματος
  • žΣπάνια αποκρινή και αφρώδη κύτταρα

 

žΙΝΟΑΔΕΝΩΜΑΤΑ ΜΕ ΑΤΥΠΟΥΣ ΚΥΤΤ/ΚΟΥΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

  Ποικίλα πρότυπα :

  • žΕπίχρισμα σχεδόν αποκλειστικά από πολυάριθμες μεγάλες επίπεδες αθροίσεις επιθηλιακών κυττάρων και ελάχιστους πυρήνες μυοεπιθηλιακών κυττάρων και γυμνούς διπολικούς.
  • žΕπίχρισμα με λίγα επιθηλιακά κύτταρα σε μικρές αθροίσεις και πολυάριθμα διάσπαρτα μυοεπιθηλιακά κύτταρα και γυμνοί διπολικοί πυρήνες.
  • žΕπιθηλιακά κύτταρα σε χαλαρούς σωρούς που περιβάλλονται από μικρές ομάδες κυττάρων που αποσπώνται από την περιφέρεια.
  • žΠυρηνικός πλειομορφισμός και ατυπία με τη μορφή χρωμοκέντρων διαφόρων μεγεθών, σε κύτταρα επιπέδων αθροίσεων.

  Δ.δ από Ca μερικές φορές δύσκολη   → χειρουργική βιοψία

žΔιαφορική διάγνωση από ΑΕΥ

  • - Άφθονοι γυμνοί πυρήνες (90%)
  • - Στρώμα
  • - Κυτταροβρίθεια (67%-75%)
  •  

žΙνοαδένωμα (άτυπο)

žΔιαφορική διάγνωση από πορογενές αδενοCa

  • - Υπεροχή καλοήθων κυττάρων
  • - Απουσία κακοήθων μεμονωμένων κυττάρων
  • - Απουσία ανώμαλης πυρηνικής μεμβράνης και κυτταροπλασματικών κενοτοπίων βλέννης
  • - Μυοεπιθήλια

ž

žΙΝΟΑΔΕΝΩΜΑ JUVENILE

Ασύνηθες - κυρίως στην εφηβεία.

  ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ : Διαφέρει από το τυπικό ινοαδένωμα.

  • žΜεγάλη κυτταροβρίθεια (florid) – μονόμορφο επίχρισμα.
  • žΜονοεπίπεδες αθροίσεις και θηλές από εκατοντάδες ομοιόμορφα κύτταρα.
  •   - Επίσης μικρές αθροίσεις και μερικά μεμονωμένα.
  •   - Κυρίως χαμηλά κυλινδρικά κύτταρα, με ωοειδείς πυρήνες, ελαφρά ανισοπυρήνωση και λεπτοκοκκιώδη χρωματίνη.
  • žΑφρώδη κύτταρα και ιστιοκύτταρα.

  Λαμβάνοντας υπ’ όψη το ιστορικό και την ήπια μορφή των κυττάρων αποφεύγεται μια ψευδώς ύποπτη διάγνωση.

ž

žΦΥΛΛΟΕΙΔΗΣ ΟΓΚΟΣ (ΚΥΣΤΟΣΑΡΚΩΜΑ ΦΥΛΛΟΕΙΔΕΣ) ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

  ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ : Σε τομή αποτελούνται από φυλλοειδή τμήματα, απ’ όπου ο όρος φυλλοειδές σάρκωμα.

  ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ : Μοιάζουν με ενδοσωληνώδη ινοαδενώματα, αλλά συχνά έχουν κυτταροβριθές στρώμα.

žΌταν η μορφολογία των στρωματικών κυττάρων είναι όμοια με του καλοήθους ινοαδενώματος : καλόηθες φυλλοειδές κυστοσάρκωμα ή γιγαντιαίο ινοαδένωμα.

žΌταν το στρώμα αποτελείται από άτυπα κύτταρα που μοιάζουν με ινοσάρκωμα χαμηλού βαθμού κακοήθειας ή σπανίως με πολύ επιθετικό αδιαφοροποίητο σάρκωμα ο όγκος κατατάσσεται ως : κακόηθες φυλλοειδές κυστοσάρκωμα.

žΦΥΛΛΟΕΙΔΗΣ ΟΓΚΟΣ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

žΤο επιθηλιακό στοιχείο του ιναοδενώματος με κυτταροβριθές στρώμα και του φυλλοειδούς κυστοσαρκώματος είναι παρόμοιο με του κανονικού ινοαδενώματος.

žΤα επιθηλιακά στοιχεία μπορεί να υπερισχύουν και να συνοδεύονται από μικρούς πυρήνες μυοεπιθηλιακών κυττάρων.

  Η Δ.Δ στηρίζεται στα τεμαχίδια του στρωματικού ιστού.

žΑν το στρώμα αποτελείται από δεσμίδες ατρακτοειδών κυττάρων με μικρούς πυρήνες χωρίς ατυπία :

  → όγκος μορφολογικά καλοήθης.

žΑν τα στρωματικά στοιχεία έχουν μέτριες ή έντονες πυρηνικές ανωμαλίες :

  → διάγνωση φυλλοειδούς κυστοσαρκώματος με ανώμαλο στρώμα.

 

žΕΝΔΟΠΟΡΙΚΟ ΘΗΛΩΜΑ

►Ενδοπορική θηλώδης υπερανάπτυξη του επιθηλίου των πόρων με ινώδη μίσχο.

►Κλινικά συνήθως αψηλάφητο.

►Ορώδες ή αιματηρό έκκριμα.

►Μικρές διαφορές  στο σχήμα και μέγεθος των πυρήνων.

►Υπερχρωμασία σπανίως.

Δ.δ. μεταξύ καλοήθους θηλώματος και θηλώδους Ca μερικές φορές πολύ δύσκολη. Διαγνωστική FNA μόνο σε ψηλαφητή βλάβη, εκτός εάν εντοπισθεί με στερεοσκοπική μαστογραφία.

 

žΕΝΔΟΠΟΡΙΚΟ ΘΗΛΩΜΑ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

Επιθηλιακά κύτταρα σε σφικτές, σαφώς αφοριζόμενες, μεγάλες επίπεδες αθροίσεις ή σωρούς.

Κυλινδρικά ή κυβοειδή κύτταρα με σαφή κυτταροπλασματικά όρια στην περιφέρεια των αθροίσεων.

Μικρός αριθμός μεμονωμένων κυττάρων.

►Λεπτοκοκκιώδης χρωματίνη – μικρά πυρήνια.

►Λίγοι πυρήνες μυοεπιθηλιακών κυττάρων στις αθροίσεις και στο υπόστρωμα.

 

žΘΗΛΩΔΕΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ

►Σχετικά σπάνιος όγκος (1-2% των διηθητικών Ca).

►Αναπτύσσεται κυρίως στην κεντρική μοίρα του μαστού – σχηματισμός θηλωδών δομών μέσα στους προσβεβλημένους πόρους.

►Κυστικό ή συμπαγές.

►Γενικά καλή πρόγνωση.

►Στο 33% αιματηρή ρύση από τη θηλή.

ž

ΘΗΛΩΔΕΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ Δ.Δ.

►Αν ο ενδοπορικός όγκος είναι κυτταρολογικά κακοήθης.

►Αν υπάρχουν εμφανείς καρκινωματώδεις αλλοιώσεις σε γειτονικούς πόρους.

►Αν υπάρχει ένδειξη διηθητικής ανάπτυξης.

 

žΘΗΛΩΔΕΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

►Η κυττ/κή διάγνωση συνήθως πολύ δύσκολη.

►Τα νεοπλασματικά κύτταρα συνήθως σε μεγάλες, σφικτές αθροίσεις.

  - Τα όρια των αθροίσεων συνήθως σαφώς αφοριζόμενα.

  - Τα κύτταρα της εξωτερικής στιβάδας συνήθως σε πασσαλοειδή διάταξη.

  - Τα όρια σε μερικές αθροίσεις είναι ανώμαλα, συχνά με περιφερική απόσπαση κυττάρων.

►Τα νεοπλασματικά κύτταρα στις αθροίσεις ποικίλλουν μόνο ελαφρά στο σχήμα και στο μέγεθος.

  - Πυρήνες στρογγυλοί και ωοειδείς με ομαλό περίγραμμα και λεπτοκοκκιώδη, όμοια κατανεμημένη χρωματίνη.

ž

ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΚΗ Δ.Δ. ΘΗΛΩΔΟΥΣ Ca ΑΠΟ ΚΑΛΟΗΘΕΣ ΘΗΛΩΜΑ

  Υπέρ του Ca :

  • žΈντονη κυτταρική ατυπία, ιδιαίτερα η ανώμαλη πυρηνική μεμβράνη.
  • žΜεμονωμένα άτυπα κύτταρα.
  • žΑπουσία μυοεπιθηλίων.
  • žΑπουσία αποκρινών.
  • žΝέκρωση (αν υπάρχει).

  Σε απουσία εμφανών καρκινικών κυττάρων, μεμονωμένων ή σε μικρές αθροίσεις, η κυττ/κή διάγνωση του θηλώδους Ca ΔΕΝ πρέπει να γίνεται και να ζητείται περαιτέρω έλεγχος με βιοψία.

žΕΝΔΟΠΟΡΙΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ (IN SITU ΠΟΡΟΓΕΝΕΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ)

žΕίναι ένα νεόπλασμα στο οποίο τα κακοήθη κύτταρα περιορίζονται σε ένα προϋπάρχοντα πόρο.

  - Διαπιστώνεται από μια μάζα, έκκριση θηλής, ή μαστογραφικά από μικρές, συρρέουσες αποτιτανώσεις.

  - Ηλικία γύρω στα 50.

žΘεωρείται συχνότερο από ότι παλαιότερα, λόγω αυξημένης χρήσης των απεικονιστικών μεθόδων.

  - Αποτελεί το 10 – 20% των μαστογραφικά εντοπιζόμενων καρκινωμάτων.

žIN SITU ΠΟΡΟΓΕΝΕΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

žΌγκοι συχνά πολυεστιακοί και πολυκεντρικοί → πιθανότητα υποτροπής → θεραπεία με μαστεκτομή.

žΠεριλαμβάνονται διάφοροι τύποι :

  ● Συμπαγής τύπος : όταν ολόκληρος ο πόρος διευρύνεται από νεοπλασματικά κύτταρα.

  ● Τύπος comedo : όταν υπάρχει κεντρική νέκρωση.

  ● Ηθμοειδής (cribriform) τύπος : από νεοπλασματικά κύτταρα που προσανατολίζονται γύρω από πολλαπλούς στρογγυλεμένους αυλούς.

  ● Μικροθηλώδης όγκος : μικροί θηλώδεις σχηματισμοί, χωρίς κεντρικούς αγγειακούς άξονες.

  ● Μεικτός τύπος : από συνδυασμούς των διαφόρων στοιχείων.

žΤο κακόηθες επιθήλιο αποτελείται από μονόμορφα, μερικές φορές εμφανώς αναπλαστικά κύτταρα, με μεγάλους, υπερχρωματικούς πυρήνες, αρκετές μιτώσεις, και γενικά συνοδό νέκρωση.

žIN SITU ΠΟΡΟΓΕΝΕΣ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

žΜπορεί να υπάρχουν τα περισσότερα από τα κριτήρια της κακοήθειας, όμως :

  - Τα ανώμαλα κύτταρα μπορεί να είναι αραιά

  - Μπορεί να υπάρχει πολυμορφισμός, λόγω παρουσίας καλοήθων κυττάρων των πόρων.

žΟι τύποι των κυττάρων εξαρτώνται από τον τύπο του ενδοπορικού καρκινώματος.

ØΣτο comedo → μικρή ποσότητα αιμορραγικού υγρού, χαμηλή κυτταροβρίθεια, κάπως χαλαρές αθροίσεις και μεμονωμένα κύτταρα με ασαφώς αφοριζόμενο, μερικές φορές αρκετό οραντζεόφιλο κυτταρόπλασμα και μεγάλους, ανώμαλους, υπερχρωματικούς πυρήνες.

ØΣτους συμπαγείς όγκους τα κύτταρα μοιάζουν με αυτά του διηθητικού πορογενούς Ca → λιγότερα σε αριθμό, σε κάπως χαλαρές αθροίσεις, ομάδες από 2 έως 5, ή σπανίως μεμονωμένα.

ØΣτον ηθμοειδή τύπο → σχετικά συνεκτικές, μεγάλες ή μικρές αθροίσεις με στρογγυλούς αυλούς.

  - Συχνά λίγες κάπως χαλαρές αθροίσεις και μεμονωμένα κύτταρα.

žCa in situ

  Ασφαλής διάκριση από διηθητικό Ca δεν είναι δυνατή.

   Πιθανολογείται αν υπάρχουν:

žΚακοήθη κύτταρα από μη ψηλαφητή μάζα

žΜικρός μόνο αριθμός κακοήθων κυττάρων

žΣχετικά ομαλές αθροίσεις με καλή συνοχή

žΜικρότερη ατυπία από το διηθητικό

žΜυοεπιθήλια

 

žCa in situ

Μεγαλύτερη σημασία έχει η διάκριση από ΑΕΥ.

Υπέρ του Ca in situ:

  • žΠυρηνική ατυπία (ανώμαλη πυρηνική μεμβράνη)
  • žΝεκρωτικό υπόστρωμα
  • žΜεμονωμένα κακοήθη κύτταρα

 

žΣωληνώδες Ca

žΚαλής διαφοροποίησης Ca

  • ž2% των καρκίνων του μαστού
  • ž10%-20% των μη ψηλαφητών μαστογραφικών ευρημάτων.

žΚυτταρολογικά ευρήματα:

  • —Καλή συνοχή κυττάρων άρα σπάνια μεμονωμένα.
  • —Μικρή πυρηνική ατυπία
  • —Γυμνοί διπολικοί πυρήνες (1/3 των περιπτώσεων).

 

    Συνεπώς η Δ.Δ. από καλοήθειες συχνά δύσκολη.

ž

žΣωληνώδες Ca

žΥπέρ του σωληνώδους Ca:

  • —Μυτερά άκρα στους σωληνώδεις σχηματισμούς
  • —Ανώμαλη πυρηνική μεμβράνη (50%)
  • —Κυτταροπλασματικά κενοτόπια (αν υπάρχουν)
  • —Μεμονωμένα κακοήθη κύτταρα
  • —Απουσία μυοεπιθηλίων
  • —Μεγαλύτερη κυτταροβρίθεια από ΑΕΥ
  • žΣυχνά σκόπιμη η ιστολογική επιβεβαίωση.

 

žIN SITU ΛΟΒΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ

  • žΑναπτύσσεται και περιορίζεται μέσα στις λοβιακές κυψέλες – πολυκεντρικό και αμφοτερόπλευρο.
  • žΈχει κάποια σχέση με το διηθητικό Ca.
  • žΤα περισσότερα είναι αψηλάφητατυχαίο εύρημα σε βιοψίες καλοήθων παθήσεων (0,8–3,8%).
  • žΜε το μαστογραφικό screening η συχνότητα είναι μεγαλύτερη.
  •   - συρρέουσες λεπτές στικτές μικροαποτιτανώσεις.
  • žΗ πλειονότητα σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες   – 10-25% σε μεγαλύτερες.
  • žΤα περισσότερα στο άνω έξω 4/μόριο.
  • žΥψηλός κίνδυνος ανάπτυξης διηθητικού Ca στο μέλλον – απαιτείται δια βίου follow-up.
  • žΜόνη πρόληψη η αμφοτερόπλευρη μαστεκτομή.

žIN SITU  ΛΟΒΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΙΣΤΟΠΑΘΟΛΟΓΙΑ

  • žΜπορεί να έχουν προσβληθεί 1-2 λόβια, ή να υπάρχει διάχυτη νόσος.
  • žΧαρακτηριστικό εύρημα : πολλ/σμός των κυττάρων με εξαφάνιση του αυλού και διάταση της λοβιακής κυψέλης.
  • žΔύο τύποι νεοπλασματικών κυττάρων :
  • ØΟ συχνότερος από μικρά, ήπια κύτταρα με ωχρό, δυσδιάκριτο κυτταρόπλασμα και ωοειδείς, υπερχρωματικούς πυρήνες.
  • ØΛιγότερο συχνά : κύτταρα αναπλαστικά.
  • žΜερικές μιτώσεις εμφανείς – νέκρωση απουσιάζει.

  Δ.Δ. από άτυπη λοβιακή υπερπλασία : Στο in situ Ca  περισσότερες από τις μισές κυψέλες μέσα στο λόβιο πρέπει να έχουν πρσβληθεί.

 

žIN SITU ΛΟΒΙΑΚΟ ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΚΥΤΤΑΡΟΛΟΓΙΑ

  • žΛόγω των συνοδών ινοκυστικών αλλοιώσεων, συχνά υπάρχουν αρκετά καλοήθη κύτταρα.
  • žΤα νεοπλασματικά κύτταρα, μερικές φορές σε εστιακά κυτταροβριθείς περιοχές, σχηματίζουν μετρίου και μικρού μεγέθους ομάδες με κάποιο βαθμό χαλάρωσης της συνοχής.
  •   - Τα μεμονωμένα μικρά κύτταρα έχουν μεγάλους πυρήνες και λίγο ασαφή κυτταροπλασματικά όρια.
  •   - Οι πυρηνικές μεμβράνες είναι ελαφρά παχυσμένες και ανώμαλες.
  •   - Μακροπυρήνια όχι ασυνήθη.

ž

  Η FNA μοιάζει με αυτή από ένα δεσμοπλαστικό διηθητικό λοβιακό Ca, και συχνά διαγιγνώσκεται έτσι.

žΛοβιακό Ca

  •   Σχετίζεται με τις περισσότερες ψευδώς αρνητικές διαγνώσεις επειδή
  • žΤα κύτταρα είναι μικρού μεγέθους
  • žΗ ατυπία δεν είναι πολύ έντονη
  • žΔεν υπάρχει συνήθως μεγάλη κυτταροβρίθεια λόγω της ίνωσης.

žΔιαφορική διάγνωση από καλοήθειες

žΥπέρ του λοβιακού:

  • —Κακή συνοχή των κυττάρων
  • —Ανώμαλη πυρηνική μεμβράνη
  • —Κυτταροπλασματικά κενοτόπια βλέννης
  • —Απουσία μυοεπιθηλίων
  • —Διάταξη κυττάρων σε indian file (μερικές φορές).

  Γενικός κανόνας: Ποτέ να μην τίθεται σαφής και απόλυτη διάγνωση κακοήθειας αν δεν πληρούνται και τα δύο κριτήρια (ποσοτικά και ποιοτικά). Στην αντίθετη περίπτωση και αν χρειάζεται προσπάθεια για να βρεθούν κακοήθους μορφολογίας κύτταρα (σε αθροίσεις και μεμονωμένα), η διάγνωση θα πρέπει να περιορίζεται στο «ύποπτο για κακοήθεια».

  Αν τα μεμονωμένα άτυπα ή ύποπτα κύτταρα, είναι ελάχιστα ή απουσιάζουν, τότε το περιστατικό μπορεί να χαρακτηριστεί “atypical case”.

ž

ž